تهرانپارس، خیابان اتحاد، ۱۳ شرقی، پلاک ۵۰ · سرویس‌دهی مناطق ۱–۸ و ۱۱–۱۵

بتن‌ریزی در هوای گرم

دما، تبخیر و ترک خمیری — و روش درست کنترل آن‌ها در کارگاه.

تیم فنی دنا بتن آپادانا · ۳ دقیقه مطالعه · انتشار: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ · به‌روزرسانی: ۲۰ مهر ۱۴۰۵

دمای مجاز بتن

طبق استاندارد ACI 305.1 (آمریکا)، دمای بتن در لحظه تحویل نباید از حد مشخصی بالاتر برود. طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان/آبا (ایران)، این حد برای بتن معمولی و بتن حجیم جداگانه و پایین‌تر تعریف شده. عبور از این حدود باعث افت سریع کارایی، گیرش زودرس و کاهش مقاومت نهایی می‌شود.

۳۵°Cحداکثر دمای بتن — طبق ACI 305.1 (بتن معمولی)
۳۲°Cحداکثر دمای بتن — طبق مبحث نهم/آبا (بتن معمولی)
۱۵°Cحداکثر دمای بتن — طبق مبحث نهم (بتن حجیم)
۱.۰ کیلوگرم/m²/ساعتنرخ تبخیر بحرانی — آستانه خطر ترک خمیری

نرخ تبخیر به چهار عامل هم‌زمان بستگی دارد: دمای هوا، دمای بتن، رطوبت نسبی و سرعت باد. در روزهای گرم و بادی تهران، این نرخ می‌تواند خیلی زودتر از چیزی که تصور می‌شود به آستانه خطر برسد — حتی وقتی دمای هوا «فقط» ۳۲–۳۴ درجه است.

خطر اصلی: ترک خمیری (Plastic Shrinkage)

وقتی سرعت تبخیر آب سطحی از سرعت آب‌اندازی بتن (Bleeding) بیشتر شود، سطح بتن هنوز خمیری، جمع می‌شود و ترک می‌خورد — این ترک‌ها معمولا موازی و کم‌عمق‌اند ولی از نظر ظاهری و دوامی مشکل‌سازند.

نشانه‌های هشدار در کارگاه: اگر سطح باز شدن آب روی بتن به سرعت خشک می‌شود، یا اگر ابزار پرداخت به‌سختی روی سطح می‌لغزد، احتمال تبخیر بحرانی بالاست — کار را متوقف و بلافاصله سطح را پوشش دهید.

روش اجرایی — قبل، حین و بعد بتن‌ریزی

پیش از بتن‌ریزی

بتن‌ریزی را به ساعات خنک روز (اوایل صبح یا اواخر بعدازظهر) منتقل کنید. قالب، آرماتور و زیرسازی را با آب خنک کنید تا گرمای جذب‌شده به بتن تازه منتقل نشود. از سایه‌بان موقت برای مسیر پمپاژ و سطح کار استفاده کنید.

حین تحویل و ریختن

زمان توقف میکسر زیر آفتاب را به حداقل برسانید. بتن را در لایه‌های نازک‌تر و با سرعت بیشتر بریزید تا فاصله زمانی ریختن تا پرداخت کوتاه بماند.

بلافاصله پس از پرداخت

سطح را فورا با پوشش پلاستیکی، پارچه مرطوب یا ماده عمل‌آورنده تبخیر (Evaporation Retardant) بپوشانید — حتی پیش از گیرش نهایی. تأخیر در پوشش، رایج‌ترین علت ترک خمیری در کارگاه‌های تهران است.

عمل‌آوری تشدیدشده

در هوای گرم، عمل‌آوری باید زودتر شروع و طولانی‌تر ادامه یابد (به بخش «عمل‌آوری بتن» مراجعه کنید).

چک‌لیست کارگاهی

دمای بتن را با دماسنج در لحظه تحویل کنترل و ثبت کنید.
قالب و میلگرد را پیش از ریختن، خنک و مرطوب کنید.
ماده پوشش سطحی را از قبل آماده و در دسترس داشته باشید — نه بعد نیاز.
در باد شدید، بادشکن یا پرده موقت نصب کنید.
برای جبران افت اسلامپ، شخصا و بدون هماهنگی به بتن آب اضافه نکنید (به بروشور «تنظیم اسلامپ» مراجعه کنید).
بتن‌ریزی را در ساعات اوج گرما (۱۲ تا ۱۶) شروع نکنید مگر با هماهنگی قبلی.
منبع فنی: این راهنما بر اساس ACI 305R «Guide to Hot Weather Concreting» و ACI 305.1 «Specification for Hot Weather Concreting» (آمریکا)، و مبحث نهم مقررات ملی ساختمان/آبا، بند ۹-۸-۲-۴-۱ (ایران، برای اعداد دمای مجاز بتن معمولی و حجیم) تهیه شده و جنبه آموزشی عمومی دارد. برای پروژه‌های حساس یا مقاطع حجیم، پیش از اجرا با واحد فنی دنا بتن آپادانا هماهنگ کنید.